In: Eerste Ned. getuigenissen vd Holocaust, 2018. - p. 145-161
Auschwitz Bulletin, vol. 61(2017), nr. 4, p. 10-12
Uit het nabije verleden : Kamp-episoden en kamp-be ... / Herman Boasson, In:Eerste Ned. getuigenissen v.d. Holocaust, 2018. - p. 239-267
Auschwitz Bulletin, vol. 62(2018), nr. 1, p. 20-24
Ledor wador : verhalen die generaties verbinden
Mr. Herman Boasson (Middelburg, 2 augustus 1908) studeerde rechten in Amsterdam. Hij was voor de oorlog al actief op het gebied van kinderrechten en geestelijke gezondheidszorg. Hij was cellist in het kamporkest van Auschwitz. Na de oorlog had hij verschillende bestuursfuncties in Joods maatschappelijke organisaties in Nederland.
Concentratiekamp Sachsenhausen, in 1936 gebouwd door gevangenen, was het eerste kamp dat opgericht werd door Heinrich Himmler, hoofd van de SS. Ruim 200.000 mensen, onder wie politieke gevangenen, joden, homoseksuelen en zigeuners, hebben er gevangen gezeten. Van hen is ongeveer de helft er ter dood gebracht. In Sachsenhausen werden twaalf joden uit Nederland omgebracht. Ongeveer 3.000 in het kamp achtergebleven zieken, artsen en verplegers werden op 22 april 1945 door Russische en Poolse eenheden van het Rode Leger bevrijd.
Westerbork was het grootse 'doorgangskamp' in Nederland, gelegen in Drenthe. Van de ruim 107.000 joden die naar de concentratiekampen zijn gedeporteerd, kwamen de meesten eerst in Westerbork terecht. Er zijn vanuit Westerbork 93 treinen, met gemiddeld ruim 1000 mensen per trein, naar de vernietigingskampen vertrokken. De meeste daarvan naar Auschwitz en Sobibor, waar respectievelijk 56.000 en 35.000 joden uit Nederland de dood vonden. Bijna 200 joden zijn in Westerbork gestorven. Het kamp was in de jaren dertig door de Nederlandse regering opgezet als vluchtelingenkamp voor Duitse joden. 'Centraal Vluchtelingenkamp' heette het begin 1940, en er huisden zo'n 750 Duitse joden. Op 12 april 1945 werd het kamp bevrijd. Tot 18 juli verbleven er nog joden in het kamp.
In: Eerste Ned. getuigenissen vd Holocaust, 2018. - p. 269-302
In 'Konzentrationslager Herzogenbusch', zoals het kamp Vught officieel heette, hebben vanaf 1942 tot september 1944 ruim 30.000 gevangen gezeten, waaronder 15.000 joden. Er was een werkplaats van Philips, waar knijpkatten en buizenradio's werden gemaakt. Voor 600 joden betekende dit geruime tijd uitstel van verdere deportatie. Enige honderden gevangenen kwamen om in Vught. De meesten werden doorgestuurd - in eerste instantie naar Westerbork. Berucht zijn de twee 'kindertransporten' uit juni 1943, waarmee 1269 joodse kinderen uit Vught, via Westerbork, naar Sobibor werden vervoerd waar zij direct werden omgebracht. Kamp Vught viel onder bevel van het SS-hoofdkantoor in Berlijn.
Bergen-Belsen in Duitsland was aanvankelijk een krijgsgevangenenkamp, maar na april 1943 werden ook politieke gevangenen en joden hier opgesloten. Tussen 11 januari 1944 en 13 september 1944 vonden er acht transporten uit Westerbork plaats met circa vierduizend joden. Zij kwamen voornamelijk in het speciale Sternlager van het kamp; zo genoemd naar de gele sterren die zij op hun kleding droegen. De joden uit Nederland waren in vijf groepen onder te verdelen: houders van paspoorten van neutrale landen, houders van de 120.000 Sperre, houders van een dubbele nationaliteit, houders van Palestina-certificaten en diamantbewerkers. Een deel van deze joodse gevangenen zou in aanmerking komen voor uitwisseling met Duitse staatsburgers in geallieerde handen. De laatste maanden voor de bevrijding waren de leefomstandigheden in Bergen-Belsen zeer slecht. Vele uitgeputte gevangenen uit andere kampen werden ondergebracht in het overvolle, vervuilde kamp. In de periode van januari tot aan de bevrijding op 15 april 1945 stierven ongeveer 35.000 gevangen aan ondervoeding, tyfus en uitputting. ---
Het moordhol Bergen-Belsen ... / Max Hakkert, In: Eerste Ned. getuigenissen vd Holocaust, 2018. - p. 269-302
Vught, poort van de hel! : oorlogsherinneringen van een Jood
Deportaties : Westerbork, Theresienstadt, Auschwitz, Gleiwitz
Concentratiekamp Mauthausen, Moordhausen : gevangene no. 12564 vertelt
Een vergeten joodse geschiedenis in Oost-Groningen ... / Walter van Rossum, In: Auschwitz Bulletin, vol. 62(2018), nr. 1, p. 20-24
Mauthausen was een concentratiekamp in Oostenrijk, dat meteen na de 'Anschluss' met Nazi Duitsland in 1937 was opgericht. In dit strafkamp zaten zowel politieke gevangenen als joden, zoals de eerste groep Nederlandse joden die in maart 1941 arriveerde. Zij waren opgepakt bij de razzia's in februari in Amsterdam. Ook op 11 juni 1941 vond er een razzia plaats waarbij 310 joodse mannen werden opgepakt. Onder de zware dwangarbeid (in de steengroeves) en mishandelingen bezweken veel gevangenen, sommigen binnen een paar dagen. Op 5 Mei 1945 werd Mauthausen door de Amerikanen bevrijd, nadat er bijna 120.000 doden waren gevallen, onder wie ruim 38.000 joden (waarvan ruim 1300 uit Nederland). Het kamp was in Nederland in een relatief vroeg stadium berucht als oord van verschrikking. De Duitse instanties dreigden ook specifiek met deportatie naar Mauthausen.
In: Eerste Nederlandse getuigenissen van de Holocaust 1945-1946 / inl. en red. Bettine Siertsema. - Verbum : Laren, 2018.
Albert Ringer (1952) ontving in 2008 zijn bevoegdheid als liberaal-joods rabbijn, na een studie aan het R.A. Levisson-Instituut.
Vught, poort van de hel! : oorlogsherinneringen va ... In:Eerste Ned. getuigenissen v.d. Holocaust, 2018. - p. 27-142
Het 'Polizeiliches Durchgangslager Amersfoort' zoals kamp Amersfoort officieel heette, was niet alleen een doorgangskamp, maar ook een werkkamp en zeker een strafkamp. Er hebben tussen 1941 en 1945 ruim 35.000 gevangenen gezeten. Er zijn enkele tienallen joden vermoord, onder wie de schrijver A.S. de Leeuw, de Amsterdamse wethouder S.R. de Miranda, de jurist Mr. E.B. Asscher. Bijna 800 joden zijn vanuit Amersfoort naar Mauthausen gestuurd, enkele honderden joden naar Westerbork.
Een vergeten joodse geschiedenis in Oost-Groningen (deel 1)
In:Eerste Ned. getuigenissen v.d. Holocaust, 2018. - p. 27-142
Wij klagen aan! : de beulen van de concentratiekam ... / H.F. Kemperman, In:Eerste Ned. getuigenissen v.d. Holocaust, 2018. - p. 305-355
Wij klagen aan! : de beulen van de concentratiekampen
Onder het Verloren transport wordt het transport beschouwd dat per trein vanuit Bergen-Belsen was gegaan. Na een reis van 13 dagen werden op 23 april 1945 ruim 1000 mensen uit deze trein door de Russen bevrijd. Ongeveer 500 mensen hadden het transport niet overleefd.
Een vergeten joodse geschiedenis in Oost-Groningen ... / Walter van Rossum, In: Auschwitz Bulletin, vol. 61(2017), nr. 4, p. 10-12
Deportaties : Westerbork, Theresienstadt, Auschwit ... / S. van den Bergh, In:Eerste Ned. getuigenissen v.d. Holocaust, 2018. - p. 163-237
Esther van der Meer-Gudema (Groningen, 28 maart 1935)
Een vergeten joodse geschiedenis in Oost-Groningen (deel 2)
Theresienstadt was een concentratiekamp in Tsjechië. De oude vestingstad Terezin, (in het Duits: Theresienstadt) werd in de loop van de oorlog een zogenaamd 'modelkamp', waar geprivilegieerde joden gevangen zaten. Er was een theater, een café, een bibliotheek en een bank. Ruim 200 joden uit Nederland zijn in Theresienstadt omgekomen, veel meer zijn uiteindelijk doorgevoerd naar Auschwitz en daar omgebracht.
Wolfgang Kotek (Wuppertal, Duitsland, 11 november 1930)
In:Eerste Ned. getuigenissen v.d. Holocaust, 2018. - p. 239-267
Ledor wador : verhalen die generaties verbinden ... Rotterdam : Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam, 2017
In:Eerste Ned. getuigenissen v.d. Holocaust, 2018. - p. 163-237
Concentratiekamp Mauthausen, Moordhausen : gevange ... / Bernardus] [Slier, In: Eerste Ned. getuigenissen vd Holocaust, 2018. - p. 145-161
Rotterdam : Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam, 2017. - 164 p. - (ISBN 978-90-827046-0-0)
Uit het nabije verleden : Kamp-episoden en kamp-begrippen
In:Eerste Ned. getuigenissen v.d. Holocaust, 2018. - p. 305-355
Auschwitz (Oswièçim) was het grootste van alle concentratiekampen, en lag 60 kilometer ten westen van Krakau in Polen. Het kamp werd in april 1940 in gebruik genomen en in oktober 1941 uitgebreid met het kamp Auschwitz II of Birkenau. Een derde gedeelte, Monowitz, werd later toegevoegd, net als nog 45 andere kleiner kampen in de omgeving. De uitroeiing vond vooral plaats in Birkenau, waar gaskamers en crematoria waren gebouwd. Auschwitz werd bevrijd op 27 januari 1945. Naar schatting zijn anderhalf miljoen mensen in Auschwitz vermoord. Vanuit Nederland vertrokken tussen 1942 en 1944 in totaal 68 treinen met ruim 68.000 joden naar Auschwitz. Ruim 40.000 van hen werden bij aankomst onmiddellijk gedood. De meeste anderen overleden aan de ontberingen van het kampleven. Slechts ongeveer duizend uit Nederland gedeporteerde joden overleefden Auschwitz.
Siegfried van den Bergh, geboren in 1912, overleden op 28 maart 2000 te Bussum, was ecenoom en accountant. Hij publiceerde in 1977 het autobiografische boek 'Kroonprins in Mandelstein".